NLP Masterpractitionersopleiding

Kernpatronen, metaprogramma’s en modelleren

De NLP-masterpractitionersopleiding is het tweede jaar van de NLP-opleiding. In deze opleiding verdiep je je in kernpatronen, overtuigingen, denkstijlen en het ontwikkelen van nieuwe NLP-technieken. Hoe is de NLP-masterpractitioners-opleiding anders dan de practitioners? Het niveau verdiept zich van vaardigheden naar overtuigingen en van NLP gebruiken naar (ook) zelf NLP ontwikkelen.

In het tweede jaar geven we verschillende extra dimensies aan het NLP-gesprek. We bewegen ons van doel naar kernpatroon, van kunnen naar wereldbeeld en van rapport naar ’sponsorship’. Belangrijke vragen op mastersniveau zijn: hoe kan ik een nog betere ‘sponsor’ zijn voor het potentieel in mijn cliënt? Hoe kan ik mensen helpen om bredere en diepere doelen te bereiken? Welke overtuigingen zijn daar voor nodig? Welke problemen komen telkens in verschillende vormen terug? Wat is de essentie? Wat zijn de overtuigingen die daar achter liggen? En hoe kan ik die helpen veranderen? Wat kan ik doen als iemand zijn overtuigingen niet wil veranderen? De meeste mensen zien hun overtuigingen immers als feiten. Hoe werken verschillende denkstijlen op elkaar in? Welke vaardigheid heeft mijn organisatie dringend nodig? Hoe leg ik - op basis van excellente voorbeelden - een methode vast waarmee anderen die vaardigheid kunnen leren?

De NLP-masterpractitionersopleiding van het IEP stelt je in staat om je verder te ontwikkelen in NLP en je coachings- of advieswerk naar een dieper niveau te brengen. Deelnemers aan de masterpractitioners opleiding werken als coach, therapeut, trainer, manager of adviseur in hun eigen trainings- en adviesbureaus of bij ministeries, hogescholen, gemeenten, banken, trainingsbureaus of andere bedrijven. Tijdens de NLP-masterpractitionersopleiding realiseer de je vaak ook diepe veranderingen in jezelf als persoon. De masterpractitionersopleiding: professionele ontwikkeling waarbij jij als mens centraal staat.

Kernpatronen

Als NLP-practitioner help je je gesprekspartner om een probleem rechtstreeks op te lossen of om het doel zo efficiënt mogelijk te bereiken. Als masterpractitioner behoud je uiteraard die optie, maar kun je ook op zoek gaan naar het grotere probleem achter het probleem of het grotere doel achter de doelen. Wat is het kernpatroon waar verschillende problemen of doelen een uitdrukking van zijn? Als masterpractitioner werk je vaak op een diepere laag of een hoger logisch niveau. Tijdens de practitionersopleiding staat het uitbreiden van iemands vermogens centraal; het gaat er om dat iemand kan wat hij of zij wil kunnen. Vaak is dat een uitstekend niveau om op te werken, maar soms loop je vast. Bijvoorbeeld als iemand een bepaald doel voornamelijk wil bereiken omdat hij anders last krijgt van zijn kernovertuiging dat hij ‘nergens voor deugt’. In zo’n geval kan werken aan het doel juist een bevestiging zijn van een dieper probleem. Dan is het zaak om iets te doen aan die achterliggende overtuiging.

Overtuigingen

Overtuigingen kunnen bij het ontwikkelen van vermogens een stimulans of een rem zijn. Bovendien kunnen ze het ‘spreidingseffect’ van nieuwe vermogens bevorderen of beperken. Stel bijvoorbeeld dat ik leer om duidelijk mijn standpunt te presenteren in een vergadering, misschien met behulp van de Disney strategie of de Circle of excellence. De achterliggende overtuigingen maken daarbij een groot verschil. Moet dat nieuwe vermogen dienen als tegenwicht voor de overtuiging dat ik niets te vertellen heb? Of is het juist een uitdrukking van mijn overtuiging dat ik veel heb bij te dragen? Achterliggende overtuigingen bepalen of het nieuwe vermogen op de lange termijn beklijft en zich verspreidt over verschillende contexten. De vraag waar het bij overtuigingen om gaat is: wat zijn de aannames waar je bewust en onbewust van uitgaat? En hoe kun je daarin nieuwe keuzes maken? In de masterpractitionersopleiding geef je het NLP-principe van vooronderstellingen ‘Overtuiging bepaalt gedrag, en overtuiging is een keuze’ handen en voeten.

Metaprogramma’s

Een tweede thema in de masterpractitionersopleiding zijn de metaprogramma’s, denkpatronen die iemand geneigd is om in bepaalde contexten steeds te herhalen. Eén voorbeeld van een metaprogramma is: specifiek versus globaal, d.w.z. richt iemand zich op de details of kijkt hij naar de grote lijn? Metaprogramma’s zijn meta ten opzichte van innerlijke strategieën. Stel bijvoorbeeld dat iemand de volgende strategie heeft om beslissingen te nemen: hij kijkt in gedachten naar visuele constructies van wat hij zou kunnen doen, daar praat hij over in zichzelf en vervolgens checkt hij zijn gevoel. Zijn metaprogramma’s geven de inhoud van de stappen in deze strategie aan. De beelden kunnen bijvoorbeeld veel of weinig details bevatten, ze kunnen meer of minder vaak herhaald worden, het kunnen beelden zijn van dingen die hij wil bereiken of beelden van dingen die juist vermeden moeten worden, enzovoort. Als we weten welke combinatie van metaprogramma’s iemand geneigd is te gebruiken, kunnen we daar bijvoorbeeld op afstemmen of kijken hoe die combinatie een hindernis of een hulpbron kan zijn. Metaprogramma’s worden ook gebruikt bij teambuilding. U krijgt gelegenheid om uw eigen denkstijl en die van iemand die u modelleert te analyseren m.b.v. het computerprogramma MPA MindSonar®.

Modelleren

Een derde hoofdthema in de masterpractitionersopleiding is het modelleren van menselijke vermogens. Dit is een leerproces waarin het IEP internationaal gezien voorop loopt. U brengt tijdens de masterpractitionersopleiding een vermogen in kaart, d.w.z. u codeert het in NLP-termen (de structuur van de ervaring, de strategieën, de metaprogramma’s, de overtuigingen, etc.). Vervolgens maakt u dat vermogen overdraagbaar met een eigen NLP-techniek. Dit product (een techniek of een serie technieken) kunt u desgewenst uitwerken tot een workshop, een trainingsmodule, een onderdeel van een leergang, een presentatie voor collega’s, studenten, etc.

Modellen en technieken in de NLP-masterpractitionersopleiding
 

1. Het NLP-gesprek op NLP-masterpractitioners-niveau
In de practitionersopleiding werkte je met een gestructureerd basismodel (het NLP-gesprek). In de NLP-masterpractitionersopleiding wordt dit model uitgebreid met kernpatronen, belemmerende overtuigingen en overtuigingshindernissen. Hiermee krijg je greep op de verschillende elementen van het NLP-gesprek op mastersniveau.

2. Van rapport naar sponsoring
Hoewel we hier tegenwoordig ook in de practitionersopleiding al aandacht aan besteden,  gaan we in de masterpractitionersopleiding weer een stap verder in het ontwikkelen van een ’sponsorende’ relatie met de ander.
Dit houdt in:
- Zelf gecentreerd en ’gegrond’ aanwezig zijn.
- Open staan voor de ander.
- Concentratie.
- De ander als persoon waarderen.
- Het potentieel in hem of haar zien.
Een goede sponsor communiceert - op identiteitsniveau -: ’Ik zie je’, ’Je bent waardevol’, ’Je hebt iets belangrijks bij te dragen’ en ’Je bent welkom’. Vaak aangevuld met de boodschappen - op overtuigingsniveau -: ’Het is mogelijk’, ’Je kunt het (leren)’ en ’Je verdient het’.

3. Tot de kern komen: het probleem achter het probleem
In plaats van rechtstreeks te werken aan het gewenste doel (’U-vraagt-wij-draaien’), wordt nu gezocht naar het kernpatroon waarvan de hindernis een uitdrukking is. Het onderdeel ’tot de kern komen’ omvat een serie vragen waarmee een kernpatroon kan worden opgespoord. Dat is een patroon dat op zoveel verschillende niveaus tot uitdrukking komt, dat het iets wezenlijks van die persoon weergeeft. Vaak hangt het samen met globale overtuigingen over wie je bent, wat je van mensen kunt verwachten of wat er mogelijk is in het leven. Het vinden van kernovertuigingen is een kwestie van patroonherkenning, gecombineerd met het gevoelig(er) worden voor onuitgesproken vooronderstellingen en het samen onderzoeken van de betekenis van opvallende non-verbale reacties.

4. Van vermogensniveau naar overtuigingsniveau
Het werken op vermogensniveau (’Ik wil iets kunnen dat ik nu niet kan’) wordt uitgebreid met werken op overtuigingsniveau (’Ik wil iets geloven dat ik nu niet geloof’). Als masterpractitioner werk je ook vaak op vermogensniveau, als dat voor die cliënt met dat probleem het geëigende niveau is. Bij het werken met overtuigingen richten we ons vaak op ’kernovertuigingen’, d.w.z. overtuigingen die - voor die persoon - in vrijwel alle situaties een belangrijke rol spelen.

Nieuwe elementen
Op basis van de bovengenoemde uitbreidingen voegen we de volgende elementen aan het NLP-gesprek toe:

- Centreren en sponsoren en het zuiver innemen van waarnemingsposities
- Kernpatroon bepalen
- Belemmerende overtuiging vaststellen (plus vormvoorwaarden voor een  belemmerende  overtuiging) met de zoektechnieken voor overtuigingen.
- Gewenste overtuiging vaststellen
- Overtuigingshindernis vaststellen (Wat weerhoudt je om te geloven wat je wilt geloven?)
 

Nieuwe invullingen

- De White Box wordt op masterpractitionersniveau uitgebreid met veranderingstechnieken die gericht zijn op het veranderen of versterken van overtuigingen.
- Aan de vooronderstellingen wordt toegevoegd: ’Een systeem streeft naar eenheid en balans’.

Werken met overtuigingen
Het opsporen van beperkende overtuigingen en die verruimen of veranderen is één van de essenties van het mastersprogramma.
Je leert enkele speciaal hiervoor ontwikkelde modellen zoals:

• Zoektechnieken voor het opsporen van beperkende overtuigingen
  • Transderivationeel zoeken
  • Spiegelen van de fysiologie
  • Exploratie van de innerlijke weergaven op een hindernismoment
  • Vragenlijst van Dilts
  • Zin-aanvultest
• De ’vormvoorwaarden’ voor een belemmerende overtuiging
• Reframing op de levenslijn
• Het hoefijzer (stapsgewijs vervangen van een overtuiging m.b.v. fysiologie en submodaliteiten)
• Re-imprinting (het herinterpreteren van vormende momenten in een systeem of het toevoegen van hulpbronnen aan bepalende systemen uit het verleden)
• Het resonantiepatroon
• Remodelling
   

5. Modelleren: een stappenplan voor het in kaart brengen van bijzondere menselijke vermogens
NLP is ’The modelling of human excellence’ (John Grinder) en ’An attitude that leaves a trail of techniques behind it’ (Richard Bandler). Modelleren is het fundament waarop NLP gebouwd is.
Modelleren houdt in:

• Een doelvermogen kiezen (meestal zal dit iets zijn dat van belang is voor jouw organisatie of voor jouw vakgebied).
• Een expert vinden, d.w.z. iemand die door zijn grote ervaring of zijn bijzondere begaafdheid dat doelvermogen heel goed beheerst.
• De ervaringsstructuur achter het vermogen van die expert opsporen, d.w.z. wat z/hij denkt en voelt en doet en gelooft in NLP-termen vertalen.
• Het doelvermogen zelf goed leren op basis van de bovenstaande stappen
• Een nieuwe NLP-techniek schrijven, waarmee het doelvermogen aan anderen kan worden overgedragen (collega’s, cliënten, medewerkers, cursisten, trainees, leerlingen, e.d.).
• De nieuwe techniek uitproberen en verfijnen.

Het overdragen van nuttige menselijke vermogens is de missie van NLP. Wij vinden het daarom belangrijk dat een masterpractitioner niet alleen een gebruiker van NLP-technieken is, maar zichzelf ook begint te bekwamen als ontwikkelaar van NLP-technieken. Wij hebben daarvoor in de loop der jaren een gestructureerde aanpak ontwikkeld. In de eerste helft van de NLP-masterpractitionersopleiding oefen je het modelleren met je medecursisten. In de tweede helft van de opleiding modelleer je ‘in het wild’ een ander bewonderenswaardig voorbeeld. Het Nederlandse NLP Congres, een vast onderdeel van het NLP-mastersprogramma, is een platform waar de resultaten hiervan gepresenteerd kunnen worden.

6. Metaprogramma’s
Metaprogramma’s zijn terugkerende patronen in de manier waarop iemand ervaringen verwerkt en filtert; een soort denkgewoonten. Ze komen tot uitdrukking in waar iemand de aandacht op richt, in het soort taal waarin z/hij zich uitdrukt en in hoe z/hij gedragsmatig reageert. Ze geven een indicatie in hoeverre persoon en context (taak, relatie, werkplek, teamsamenstelling) goed op elkaar zijn afgestemd. Je leert herkennen welk gedrag en welke taal een uitdrukking is van welk metaprogramma.

Een voorbeeld van een metaprogramma is: ’specifiek versus globaal’, d.w.z.: denkt iemand in details of kijkt z/hij naar de grote lijnen? Een ander voorbeeld is: ’procedures versus opties’; denkt iemand meer in stappenplannen of meer in termen van mogelijkheden? Zo zijn er dertien metaprogramma’s die in de NLP-masterpractitioners-opleiding wordt behandeld. Een metaprofiel is een combinatie van verschillende metaprogramma’s, die samen iemands denkstijl in een bepaalde context karakteriseren. Een metaprofiel kun je zien als een soort röntgenfoto van iemands manier van denken.

Je leert een ’metaprofiel interview’ af te nemen, waarmee je in korte tijd iemands belangrijkste metaprogramma’s voor een bepaalde context kunt bepalen. Verschillende toepassingen van metaprogramma’s in coaching, training en teambuilding worden besproken en waar mogelijk gedemonstreerd en geoefend. Verder krijg je de gelegenheid om je eigen denkstijl en die van iemand die je modelleert te analyseren m.b.v. het computerprogramma ‘metaprofiel analyse’. Voor meer informatie over metaprogramma’s, klik hier.

7. Woordmagie (het ‘Sleight-of-mouth’-model)
Dit is een verzameling verbale NLP-patronen waarmee mensen worden gestimuleerd om vraagtekens te plaatsen bij hun beperkende overtuigingen, zodat er ruimte ontstaat voor verandering. Deze patronen zijn ook goed bruikbaar als iemand niet expliciet aan verandering wil werken. Je leert ook hoe je je met ’defensieve woordmagie’ tegen een negatief gebruik van deze patronen kunt verdedigen.

8. Het Milton model: hypnotisch taalgebruik
Milton H. Erickson is een belangrijke inspiratiebron geweest voor NLP. Hij onderscheidde zich door zijn nadruk op het veranderingspotentieel dat onbewust aanwezig is en door zijn gebruik van indirecte suggesties en metaforen. Hij streefde ernaar om de cliënt zelf tot ontdekkingen te laten komen. Erickson’s taalgebruik werd door Bandler en Grinder geanalyseerd en vormgegeven in het z.g. ’Milton-model’, een model voor het bedenken van indirecte suggesties.

9. De projectcapsule (optioneel)
Dit is een innovatieve vorm van probleem oplossen die zich richt op de innerlijke beleving en de synergie tussen teamleden. Het woord ’capsule’ refereert aan de beslotenheid van de ruimtecapsule. De methode is ideaal voor projectteams, zelfsturende teams en intervisiegroepen. De doelen zijn: praktische oplossingen vinden voor moeilijke werkproblemen, persoonlijke ontwikkeling stimuleren en al doende communicatieve vaardigheden leren. Mensen hebben ondersteuning nodig in de vorm van aandacht, meedenken en inspiratie net zo zeer als bomen water nodig hebben. Maar in de hardwerkende, ingewikkelde organisaties van onze tijd is die ondersteuning steeds schaarser geworden. De projectcapsule brengt terug wat op veel plaatsen is weggevallen: contact, aandacht, een probleemoplossend kader en een ervaringsgericht zoekproces.

Deze training wordt aangeboden voor € 200,--, alleen voor NLP-masterpractitioners.

Speciale onderdelen NLP-master-practitionersopleiding

Oefengroep
Je oefent weer tien dagdelen in een regionale of inhoudsgerichte oefengroep. Je krijgt een masters logboek, dat oefeningen bevat die je individueel en in tweetallen kunt doen, en die ook als programmamateriaal kunnen dienen voor de oefenbijeenkomsten.

Modelleringsproject
Tijdens de NLP-masterpractitionersopleiding doe je een modelleringsproject. Daarvoor kies je een doelvermogen dat je graag wilt leren, dat in het verlengde ligt van iets dat je al beheerst en dat je aan anderen wilt overdragen. In het najaar modelleer je één of meer experts van buiten de opleidingsgroep.

NLP Congres
Het jaarlijkse NLP-congres is een onderdeel van de NLP-masterpractitionersopleiding.

Keuzeworkshops
Je kunt een van de volgende keuzeworkshops kiezen:

• Symboolwerk met Jaap Hollander
• Familieopstellingen met Inge Land
• Sociaal panorama met Lucas Derks
• Leiderschap, identiteit en visie met Jaap Hollander
• Workshop met Robert Dilts

Accreditaties

•  NVNLP
  Ons certificaat NLP Masterpractitioner voldoet aan de eisen van de Nederlandse Vereniging voor NLP.
   
• NMI
  Bij het Nederlandse Mediation Instituut kunnen deelnemers een individuele aanvraag indienen voor erkenning.
   
• VNT
  De Vereniging voor Natuurgeneeskundig Therapeuten erkent onze NLP-practitionersopleiding plus de Masterpractitionersopleiding als vooropleiding voor het lidmaatschap. Er dient nog wel een aanvullende cursus medische basiskennis te worden gevolgd.
   
• VIV
  De Vereniging voor Integrale Vitaliteitskunde geeft aan dat onze NLP-Masterpractitionersopleiding voldoet aan de door de vereniging gestelde kwaliteitseisen.
   
• ADAP
  De Stichting ADAP accrediteerde onze NLP-Masterpractitionersopleiding eerder voor de paramedische beroepen. Voor 2010 is opnieuw accreditatie aangevraagd.
   
• NOBCO
  De Stichting Nederlandse Orde voor Beroepscoaches erkent onze NLP-Masterpractitionersopleiding.
   
• Lerarenbeurs
  Deze opleiding staat op de lijst van de lerarenbeurs. Klik hier voor de vermelding.

Tijdsinvestering

Trainingsdagen: 21 of 22 dagen (afhankelijk van de gekozen keuzeworkshop).
Oefengroepsbijeenkomsten: 5 dagen (10 dagdelen).
Modelleringsproject: 3 dagen (schatting).
Literatuurstudie: 2 dagen (schatting).
Totaal: 31 of 32 dagen (afhankelijk van de gekozen keuzeworkshop).

Verplichte literatuur

De verplichte literatuur voor de opleiding bestaat uit:
- Het boek ’Voorbij je eigen wijze’ over metaprogramma’s (Anneke Durlinger en Guus Hustinx)
- Syllabus NLP masterpractitioners IEP

Examen

De opleiding wordt afgerond met een examen.

Dit examen omvat de volgende onderdelen:
- Vragenlijst over ervaring met NLP mastersmateriaal en eigen leerproces.
- Verslag modelleringsproject.
- Metamodel interview interpretatie test.
- Evaluatie van praktijkwerk ter plekke (NLP-gesprek op masterpractitionersniveau met een client, door loting bepaald).

Herkansing
Mocht iemand het examen onverhoopt de eerste keer niet halen, dan wordt hem of haar een coachingsdag en herkansing aangeboden. De herkansing wordt op een vaste datum gehouden. Deze data wordt tijdens het examen bekendgemaakt.

Voetnoot: Voor alle duidelijkheid: het gaat hier om een Masterpractitioners opleiding in NLP. Dat is iets anders dan een universitaire Mastersopleiding. Het begrip ‘Masterpractitioner in NLP’ werd al in de jaren tachtig ingevoerd, toen de universitaire Masterstitel in Nederland nog onbekend was. Sinds er ook in Nederland universitaire Masterstitels worden uitgereikt, worden die soms verward met de NLP-masterpractitioners erkenning, die in de volksmond meestal ‘de Masters’ wordt genoemd. Vandaar dat we nu weer zorgvuldiger van NLP-Masterpractitioners spreken.